“ENDİŞE” VAR, SORUMLULUK YOK

“ENDİŞE” VAR, SORUMLULUK YOK Orta Doğu’da artan gerilim ortamında Türkmenistan Dışişleri Bakanlığı bir açıklama yayımlayarak “endişe” duyduğunu ifade etmiş ve Birleşmiş Milletler Şartı doğrultusunda siyasi ve diplomatik yöntemlerle çözüm çağrısında bulunmuştur. İfadeler doğru. Diplomatik olarak ölçülü. Tarafsız. Ancak temel bir soru ortaya çıkıyor: Bu açıklamada Türkmenistan vatandaşları nerede? Dünya krizlere somut adımlarla yanıt verirken — güvenlik talimatları yayımlarken, acil yardım hatları açarken, tahliye yolları organize ederken — Türkmenistan makamları genel söylemlerle yetinmiştir. Ayrıca bir başka durum da endişe vericidir. Sosyal medyada, özellikle TikTok’ta, Rusya vatandaşlarının İran’dan Türkmenistan-İran sınırı üzerinden çıkabileceğine dair bilgiler paylaşılmaktadır. Ancak aynı zamanda Türkmenistan vatandaşlarına yönelik resmi bir çağrı yapılmamıştır: güvenlik tavsiyeleri yok; olası tehlike durumunda izlenecek prosedürler açıklanmamış; olası tahliye hakkında bilgi yok; risklere dair resmi uyarı yok; diplomatik temsilciliklerden operasyonel talimat yok. Dışişleri Bakanlığı’nın ve bölgedeki Türkmenistan diplomatik temsilciliklerinin resmi kaynakları tarafımızdan izlenmiştir. Bu açıklamanın yayımlandığı tarihte Türkmenistan vatandaşlarına yönelik herhangi bir operasyonel bilgi paylaşılmamıştır. Böylesi bir belirsizlik döneminde bu tür bir sessizlik kabul edilemez. Tarafsızlık sessizlik demek değildir. Tarafsızlık, dış koşullar ne olursa olsun kendi vatandaşlarını koruyabilme sorumluluğudur. Bölge gerilim altındayken, sınırlar kapanırken, lojistik hatlar aksarken ve ülke içinde fiyat artışları görülmeye başlanmışken devletin halkıyla açık ve şeffaf bir iletişim kurma yükümlülüğü vardır. Devlet yalnızca uluslararası görüşmeler ve diplomatik açıklamalardan ibaret değildir. Devlet, vatandaşlarına karşı sorumluluktur. Açık ve zamanında bilgilendirmenin olmaması belirsizlik ve kaygı yaratmaktadır. Vatandaşlar resmi kaynaklar yerine gayriresmî bilgilere ve sosyal medya paylaşımlarına yönelmek zorunda kalmaktadır. Bu, hukuk devleti anlayışıyla bağdaşmamaktadır. Sivil Hareket İnsan Hakları Platformu “DAYANÇ” / Türkmenistan şu adımların atılmasını gerekli görmektedir: Türkmenistan vatandaşlarına mevcut durumu açıklayan resmi bir bilgilendirme yapılması. Risk bölgesinde bulunan vatandaşlar için somut güvenlik tavsiyelerinin yayımlanması. Acil durumlarda sınır geçiş prosedürlerinin açıkça belirtilmesi. Yaşanan gelişmelerin sosyo-ekonomik sonuçlarına dair şeffaf bilgilendirme sağlanması. Endişe ifade etmek yeterli değildir. Sorumluluk, eylemle gösterilir. Türkmenistan vatandaşlarının bilgi alma hakkı vardır. Korunma hakkı vardır. Saygı görme hakkı vardır. Ve kriz zamanlarında bu haklar daha da hayati hale gelir.