14 KASIM 2026’DA TÜRKMENİSTAN’DA ŞİDDET VE SİYASİ BASKI MAĞDURLARIYLA DAYANIŞMA AMACIYLA ULUSLARARASI EYLEM DÜZENLENDİ JEREN ALTYYEVA’YA ÖZGÜRLÜK! OGULNUR PELVANOVA İÇİN ADALET! 14 Kasım 2026 tarihinde Türkiye, Kanada ve Fransa’da, Jeren Altyyeva, reşit olmayan kızı Ogulnur Pelvanova ve Türkmenistan’da şiddete, keyfî uygulamalara ve sistematik insan hakları ihlallerine maruz kalan diğer kadınlarla dayanışma amacıyla uluslararası bir insan hakları eylemi düzenlendi. Eylem, bağımsız sivil toplum temsilcilerini ortak talepler etrafında bir araya getirdi: mağdurların korunması, hukuka aykırı şekilde alıkonulan kişilerin serbest bırakılması, iddia edilen suçların bağımsız biçimde soruşturulması ve sorumluların hesap vermesi. Türkiye’nin Antalya iline bağlı Alanya ilçesinde eylem, DAYANÇ Sivil Hareketi İnsan Hakları Platformu – Türkmenistan temsilcileri Lala Abdurrahmanova ve Zoya Özkan tarafından gerçekleştirildi. Kanada’nın Ontario eyaletinde, Türkmenistan Demokratik Özgürlükleri Koruma Komitesi Başkanı Muhammet Devejinijad tek kişilik bir protesto eylemi düzenledi. Fransa’da ise eylem, DAYANÇ Sivil Hareketi İnsan Hakları Platformu – Türkmenistan Başkanı Diana Dadaşeva tarafından gerçekleştirildi. Coğrafi uzaklıklara rağmen katılımcılar ortak bir tutum etrafında birleşti: Kadınlara ve çocuklara yönelik şiddet, siyasi baskılar ve kamu görevlilerinin cezasız kalması uluslararası toplum tarafından görmezden gelinmemelidir. JEREN ALTYYEVA VE OGULNUR PELVANOVA: ADALET TALEBİ Jeren Altyyeva, kendisinin ve reşit olmayan kızının maruz kaldığını belirttiği cinsel şiddet iddialarının adil biçimde soruşturulması için mücadele etti. Söz konusu iddialarda Mesgen Akmammedov, şüpheli fail olarak gösterilmektedir. Ancak değerlendirmemize göre, olası çıkar çatışmaları ve yetkili çevrelerdeki nüfuzlu kişilerin sağladığı iddia edilen koruma, tarafsız bir soruşturma yürütülmesini engellemiş olabilir. Mağdurların korunması gerekirken, 16 Ekim 2026 tarihinde güvenlik güçleri Jeren Altyyeva’yı zorla alarak bilinmeyen bir yere götürdü. 15 Kasım itibarıyla kendisinin nerede bulunduğu ve hukuki durumu güvenilir biçimde tespit edilememiştir. Doğrulanmamış bilgilere göre Jeren Altyyeva, sahte delillere dayandırıldığı iddia edilen dolandırıcılık suçlamasıyla yedi yıl hapis cezasına çarptırılmış olabilir. Bu bilgilerin bağımsız biçimde doğrulanmasını, bulunduğu yerin ve hukuki durumunun resmî olarak açıklanmasını, avukata erişiminin sağlanmasını ve kendisine yönelik uygulamaların uluslararası düzeyde denetlenmesini talep ediyoruz. Uluslararası eylem sırasında üç temel konuda açıklama yapıldı. BİRİNCİSİ — JEREN ALTYYEVA’YA ÖZGÜRLÜK, KIZINA KORUMA! Yetkililerden Jeren Altyyeva’nın bulunduğu yerin derhâl tespit edilmesini, hukuka aykırı biçimde alıkonuluyorsa serbest bırakılmasını ve kendisine ve reşit olmayan kızına nitelikli psikolojik ve hukuki destek sağlanmasını talep ettik. Ayrıca her ikisinin güvenliğinin garanti altına alınmasını, çocuğun etkin biçimde korunmasını ve cinsel şiddet, kamu görevinin kötüye kullanılması ve adaletin engellenmesine ilişkin tüm iddiaların bağımsız ve tarafsız biçimde soruşturulmasını istedik. Hiçbir kadın ve hiçbir çocuk, adalet aradığı için baskıya veya zulme maruz bırakılmamalıdır! İKİNCİSİ — TÜRKMENİSTANLI KADINLAR KORUMASIZ BIRAKILMAMALIDIR! Eylem sırasında Gü lala Hasanova, Gülcemal Cumamuradova, Leyla Kamalova, Maral Annayeva, Umida Bekcanova, Anna Sazonova ve daha birçok kadının yaşadığı trajik olaylara dikkat çektik. Her ismin ardında bir insanlık dramı, adalet mücadelesi, ailelerin acısı ve etkili devlet korumasının yokluğu bulunmaktadır. Sistematik insan hakları ihlallerinden, cezasızlık ortamından ve bağımsız yargının bulunmamasından, Berdimuhammedov ailesi de dâhil olmak üzere Türkmenistan yönetimini siyasi açıdan sorumlu tutuyoruz. Bu kadınların gözyaşları, dağılan aileler, yıkılan hayatlar ve çocukların çektiği acılar yalnızca istatistiklerden ibaret değildir. Bunlar, sorumluların hesap vermesi gereken insanlık dramlarıdır. Mağdurların saklanmak zorunda kaldığı, ülkelerini terk etmeye mecbur bırakıldığı, çocuklarının güvenliğinden endişe duyduğu veya yıllarca adalet aradığı; buna karşılık ağır suçlardan şüphelenilen kişilerin cezasızlıktan yararlanabildiği bir düzeni kabul etmiyoruz. ÜÇÜNCÜSÜ — TÜRKMENİSTAN’DA BİRLEŞMİŞ MİLLETLER: BAŞVURU SAHİPLERİ VAR, ANCAK BAŞVURULARI ELE ALAN YOK! Türkmenistan’da faaliyet gösteren Birleşmiş Milletler temsilcilikleri, UNICEF ve diğer BM kuruluşları tarafından başvurularımıza esaslı yanıt verilmemesini açıkça eleştirdik. Bir yılı aşkın süredir kadınlara ve çocuklara yönelik şiddet, siyasi baskılar, seyahat özgürlüğünün kısıtlanması ve adalete erişimin engellenmesi dâhil olmak üzere ciddi insan hakları ihlalleri hakkında başvurular gönderiyoruz. Bu süre içerisinde çok sayıda uluslararası kuruluştan, diplomattan ve insan hakları kurumundan yanıt aldık. Ancak Türkmenistan’da doğrudan faaliyet gösteren BM kuruluşlarından başvurularımıza ilişkin tek bir kapsamlı ve somut yanıt dahi alamadık. BAŞVURU SAHİPLERİ VAR — ANCAK BAŞVURULARI ELE ALAN YOK! Mağdurlar başvurularına yanıt bile alamıyorsa uluslararası temsilciliklerin varlık amacı nedir? Reşit olmayan çocuklara yönelik şiddet iddiaları karşısında görünür bir tepki ortaya konulmuyorsa insan haklarını koruma mekanizmaları ne işe yarıyor? Türkmenistan’daki BM temsilciliklerinin bağımsız sivil toplumu görmezden gelmeye son vermesini, şeffaf başvuru ve yanıt mekanizmaları oluşturmasını ve kadınları, çocukları ve diğer mağdurları korumak için hangi somut adımların atıldığını kamuoyuna açıklamasını talep ediyoruz. Uluslararası kuruluşların başarısı düzenledikleri konferansların, imzaladıkları mutabakatların veya yayımladıkları fotoğrafların sayısıyla değil, hakları ihlal edilen insanlara sağladıkları gerçek yardımla ölçülmelidir. ULUSLARARASI TOPLUM HAREKETE GEÇMELİDİR! Demokratik devletlerin hükûmetlerini, uluslararası kuruluşları, diplomatik temsilcilikleri ve insan hakları kurumlarını Türkmenistan’da yaşanan ağır ve sistematik insan hakları ihlallerine karşı harekete geçmeye çağırıyoruz. Ciddi insan hakları ihlallerinden, siyasi baskılardan, mağdurların hedef alınmasından ve adaletin engellenmesinden sorumlu yetkililere yönelik hedefli yaptırımların ve diğer etkili hukuki ve diplomatik tedbirlerin değerlendirilmesini talep ediyoruz. Türkmenistan ile yürütülen uluslararası iş birliği, baskıcı politikaların sessizce onaylanmasına dönüşmemelidir. Cezasızlık, uluslararası ilişkilerde kabul edilen bir norm hâline gelmemelidir! ULUSLARARASI HUKUKUN PROPAGANDA ARACINA DÖNÜŞTÜRÜLMESİNE HAYIR! Türkmenistan’ın girişimiyle 2028 yılının Uluslararası Hukuk Yılı ilan edilmesi önerisine kesinlikle karşı çıkıyoruz. Temel insan haklarının sistematik biçimde ihlal edildiği, bağımsız sivil toplumun baskı altına alındığı, seyahat özgürlüğünün kısıtlandığı ve mağdurların adalete ulaşamadığı bir devletin, uluslararası hukuku kendi siyasi imajını güçlendirmek amacıyla kullanmasına izin verilmemelidir. Bir hükûmet, kendi sınırları içerisinde uluslararası hukukun temel ilkeleri fiilen çiğnenirken uluslararası hukukun savunucusu olduğunu inandırıcı biçimde iddia edemez. Uluslararası hukuk, yükümlülüklerine uyulmasını sağlayacak gerçek güvenceler sunmayan bir devlet için diplomatik bir vitrine indirgenmemelidir. Bu girişimin uluslararası hukuk açısından değerlendirilmesini talep etmeye, insan hakları ihlallerine ilişkin belgeli kanıtları sunmaya ve baskıcı politikaların uluslararası hukuk söylemi altında meşrulaştırılmasına karşı mevcut uluslararası mekanizmaları kullanmaya kararlıyız. SESSİZLİK SUÇA ORTAKLIĞA DÖNÜŞMEMELİDİR! 14 Kasım’da gerçekleştirilen uluslararası eylem, Türkmenistan’ın bağımsız sivil toplumunun tehditlere, yıldırmaya ve sınır ötesi baskılara rağmen insan haklarını savunmaya devam ettiğini bir kez daha gösterdi. Mağdurların sesi olmaya, gerçeğin ortaya çıkarılması için mücadele etmeye ve insan hayatını ve onurunu korumakla yükümlü olanlardan hesap sorulmasını talep etmeye devam edeceğiz. JEREN ALTYYEVA’YA ÖZGÜRLÜK! OGULNUR PELVANOVA İÇİN KORUMA VE ADALET! ŞİDDET VE BASKI MAĞDURLARININ TAMAMI İÇİN ADALET! 14 KASIM 2026 ULUSLARARASI DAYANIŞMA EYLEMİ — VİDEOLARI İZLEYİN! Uluslararası toplumu, gazetecileri, insan hakları kuruluşlarını, diplomatik temsilcileri ve duyarlı tüm bireyleri 14 Kasım 2026 tarihinde Türkiye, Kanada ve Fransa’da gerçekleştirilen uluslararası dayanışma eyleminin video kayıtlarını izlemeye davet ediyoruz. DAYANÇ Sivil Hareketi İnsan Hakları Platformu – Türkmenistan’ın resmî YouTube kanalında farklı ülkelerde eylemlerin nasıl gerçekleştirildiğini görebilir, katılımcıların konuşmalarını, taleplerimizi ve uluslararası topluma yönelik çağrılarımızı dinleyebilirsiniz. Lütfen kayıtsız kalmayın. Videoları izleyin, sosyal medyada paylaşın ve bu hikâyeleri gazetecilerin, insan hakları savunucularının ve uluslararası kuruluşların dikkatine sunun. Bu bilgilerin her paylaşımı, Türkmenistan’daki insan hakları ihlallerini çevreleyen sessizlik duvarının yıkılmasına katkıda bulunmaktadır. Eylemin video kayıtlarının yer aldığı resmî YouTube kanalımız: https://youtube.com/@dayanccivilhumanrightsplatform DAYANÇ SİVİL HAREKETİ İNSAN HAKLARI PLATFORMU — TÜRKMENİSTAN
Dayanch olarak, her bireyin temel
haklarını korumak ve geliştirmek
için çalışıyoruz.